|
Μπούρτζι
Το Μπούρτζι είναι μια μικρή χερσόνησος που
χωρίζει το λιμάνι της Σκιάθου στα δύο. Κατά
το παρελθόν ήταν φρούριο που ιδρύθηκε από
τους αδελφούς Γκύζη όταν κατέλαβαν το νησί
το 1207. Περιβαλλόταν από τείχη και πολεμίστρες,
ενώ στη δεξιά πλευρά υπήρχαν δύο κυκλικοί
πυργίσκοι. Δεν είναι δυνατό να υπολογιστεί
το ύψος των τειχών από τα χαλάσματα. Επιπλέον,
μέσα στο φρούριο υπήρχε μια δεξαμενή νερού
και μια μικρή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου,
προστάτη των Ενετών, που χτίστηκε μάλλον
από τους αδελφούς Γκύζη. Λόγω αυτής της
εκκλησίας το Μπούρτζι λεγόταν και Καστέλι
του Αγίου Γεωργίου. Το κάστρο καταστράφηκε
το 1660 όταν ο στρατηγός Φραντζέσκο Μοροζίνι
κατέλαβε το νησί.
Το 1823 αν και είχαν καταστραφεί οι πολεμίστρες,
οι κάτοικοι - Σκυριανοί και πρόσφυγες -
κατάφεραν να απωθήσουν τον πασά Τοπάλ. Μετά
την απελευθέρωση, το πρώτο λοιμοκαθαρτήριο
του νησιού λειτούργησε στο Μπούρτζι. Το
1906 στο κέντρο αυτής της χερσονήσου χτίστηκε
δημοτικό σχολείο, δωρεά του Ανδρέα Συγγρού.
Στην είσοδο του σχολείου υπάρχει η προτομή
του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από το 1925.
Σήμερα το Μπούρτζι αποτελεί ένα μοναδικό
χώρο αναψυχής. Είναι γεμάτο πεύκα, η θέα
από εκεί είναι καταπληκτική. Το δροσερό
αεράκι που φυσά σε καθημερινή βάση θα σας
χαρίσει στιγμές ξεγνοιασιάς και απόλαυσης.
Μπορείτε να θαυμάσετε τα ερείπια του αρχαίου
φρουρίου, της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου
και της δεξαμενής.
Το παλιό δημοτικό σχολείο, ύστερα από πρωτοβουλία
της τοπικής αυτοδιοίκησης, μετατράπηκε σε
παραδοσιακό πολιτιστικό κέντρο. Διαθέτει
καλόγουστες αίθουσες συνεδριάσεων και ένα
εντυπωσιακό καλοκαιρινό θέατρο που φιλοξενεί,
επιτυχημένες θεατρικές παραστάσεις κάθε
καλοκαίρι. Επιπλέον, στο Μπούρτζι λειτουργεί
αναψυκτήριο.
Εκκλησίες
"Η Παναγιά η Λιμναία"
Ένα εντυπωσιακό καμπαναριό ορθώνεται πάνω
από το χωριό. Είναι η δεύτερη ενορία του
νησιού. Εικόνες από τον Χριστό στο Κάστρο,
αλλά και η κάρα του Παπαδιαμάντη, φυλάσσονται
εκεί. Η ενορία της Παναγίας συνεχίζει να
διατηρεί τα έθιμα και τις παραδόσεις του
νησιού, τόσο ζωντανά, όπως ακριβώς παρουσιάζονται
στα έργα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και
του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη.
Ιστορία του Μοναστηριού της Ευαγγελίστριας
Η Ιερά Μονή της Ευαγγελίστριας ή Βαγγελίστρια
όπως την αποκαλούν οι κάτοικοι της Σκιάθου,
βρίσκεται στην καταπράσινη χαράδρα του Λεκουνιού,
δίπλα στις πηγές του Αγαλιάνου και κάτω
από τα Καραφλυτζανάκια την ψηλότερη κορυφή
στη Σκιάθο. Είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση
της Θεοτόκου. Το μοναστήρι χτίστηκε το 1775,
ενώ η ανοικοδόμηση του, άρχισε το 1794 από
μια ομάδα κολλυβάδων μοναχών που αναγκάστηκαν
να εγκαταλείψουν το Ιερό Βουνό Άθως ύστερα
από αναταραχές για τον εορτασμό της Μνημόσυνης
Ακολουθίας το Σάββατο και όχι την Κυριακή.
Στόχος ήταν η επιστροφή στην παράδοση της
Αρχαίας Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αρχηγός της
ομάδας ήταν ο Νύμφωνας ένας χειροτονημένος
μοναχός, κατά κόσμο Νικόλας από την οικογένεια
των Νικολαράδων. Γεννήθηκε το 1736 στο χωριό
Πατρικά της Χίου. Υπηρέτησε στη Μονή του
Αγίου Όρους και την απομόνωση του Παντοδύναμου
στο Ιερό Όρος Άθως. Αρχικά ταξίδεψε στην
Σάμο, Πάτμο, Λειψούς και Ικαρία, όπου το
1775 ίδρυσε το μοναστήρι της Κοιμήσεως στην
Λευκάδα. Ανάμεσα στους μοναχούς της Μονής
της Κοιμήσεως ήταν και ο Γρηγόριος Χατζησταμάτης
από την Σκιάθο, ο οποίος μετά τον θάνατο
του πατέρα του κληρονόμησε μεγάλη ακίνητη
περιουσία στην Σκιάθο. Έχοντας υπό την κατοχή
του αυτή την μεγάλη έκταση, ο Γρηγόριος
έπεισε τον Νύμφωνα να μετακομίσει στο πράσινο
νησί της Σκιάθου και ίδρυσε νέο μοναστήρι,
εγκαταλείποντας την Ικαρία για την "αστείρευτη
γονιμότητα και καθαρότητα αυτού του μέρους".
Η κατασκευή του μοναστηριού ολοκληρώθηκε
το 1806 και έγινε το κέντρο συνάθροισης
των κολλυβάδων κατά τη διάρκεια της διαμάχης
αλλά και τα χρόνια που ακολούθησαν. Το πνεύμα
των κολλυβάδων επηρέασε τη ζωή των κατοίκων
του νησιού και ιδιαίτερα του πολύ σημαντικού
Έλληνα λογοτέχνη Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
και του συγγραφέα Αλέξανδρου Μωραϊτίδη.
Ο πατέρας Νύμφωνας πρώτος ηγούμενος και
ιδρυτής του μοναστηριού πέθανε στις 28 Φεβρουαρίου
1809 σε ηλικία 73 ετών. Ο δεύτερος ηγούμενος
και συνιδρυτής της μονής ήταν ο Σκίθιος
Γεώργιος Χατζησταμάτης. (1809 - 1815).
Από τότε και μέχρι σήμερα, έχουν περάσει
άλλοι 30 ηγούμενοι από τη μονή με τελευταίο
ως και σήμερα τον Πατέρα, Άγγελο Λυσσάρη.
Η μονή της Κοιμήσεως προσέφερε σημαντική
ηθική και οικονομική βοήθεια στα προ-επαναστατικά
κινήματα καθώς και στην επανάσταση του 1821.
Εκεί ήταν, όπου σχεδιάστηκε το 1807 η πρώτη
Ελληνική σημαία με τον λευκό σταυρό στο
κέντρο του σε μπλε φόντο, ράφτηκε, ευλογήθηκε
και υψώθηκε. Σε αυτή την σημαία ήταν που
ορκίστηκαν οι οπλαρχηγοί Θεόδωρος Κολοκοτρώνης,
Ανδρέας Μιαούλης, Παπαθύμιος Βλαχαβάς, Γιάννης
Στάθας, Νικοτσαράς, ο Σκίθιος Διδάσκαλος
του Γένους, ο Επιφάνιος - Στέφανος Δημητριάδης
καθώς και πολλοί άλλοι που συνέχισαν την
προσπάθεια αυτή της μονής να βοηθήσει στην
απελευθέρωση του Ελληνικού Έθνους. Ο φιλόσοφος
παπάς, Θεόφιλος Καϊρης, ακολουθώντας την
καταδικαστική απόφαση της Ιεράς Συνόδου
το 1839, κλείστηκε στο μοναστήρι.
Η εκκλησία "Χριστός στο Κάστρο"
ήταν η μητρόπολη της μεσαιωνικής πόλης.
Είναι βασιλική με ξύλινη επικλινή οροφή,
χτισμένη τον 17ο αιώνα. Έχει εξαιρετικές
τοιχογραφίες και ξύλινο τέμπλο του 1695.
Αυτή η εκκλησία υμνήθηκε όσο καμία άλλη
από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και από τον
Αλέξανδρο Μωραϊτίδη στα Χριστουγεννιάτικα
μυθιστορήματά τους.
Παναγιά Κουνίστρα είναι το πιο ιερό
μέρος σε ολόκληρο το νησί από τη στιγμή
που βρέθηκε εκεί, η θαυματουργή εικόνας
της Παναγίας το 1650. Μοναχός σε αυτό το
μοναστήρι, υπήρξε μια σημαντική πνευματική
μορφή του νησιού και της Εκκλησίας, ο Διονύσιος
ο Γηραιότερος. Το "Καθολικό" της
Μονής, που τιμάται κάθε χρόνο την ημέρα
της Εμφάνισης της Θεοτόκου, είναι μια βασιλική
μονόκλιτη με θόλο, χτισμένη τον 17ο αιώνα.
Ολόκληρη η εκκλησία είναι διακοσμημένη με
αγιογραφίες, αλλά ο καπνός από τα κεριά
προκάλεσε μεγάλες ζημιές.
Μονή της Παναγίας Κεχριάς βρίσκεται
σε μια όμορφη κοιλάδα ανάμεσα σε ελαιόδεντρα
και πεύκα. Σήμερα σώζεται μόνο το "Καθολικό"
της Μονής. Έχει ξύλινο τέμπλο και τοιχογραφίες
που καλύπτουν όλο το
εσωτερικό της εκκλησίας. Χτίστηκε κατά τη
διάρκεια του 18ου αιώνα.
Η εκκλησία των "Τριών Ιεραρχών"
ήταν η μητρόπολη του νησιού για περισσότερα
από 150 χρόνια, διατηρεί την πνευματική
καλλιέργεια του νησιού, αφού είχε την ευλογία
να την υπηρετούν υπομονετικοί και εξαίρετοι
ιερείς και πνευματικοί αρχηγοί όπως ο ιερέας
Αδαμάντιος, πατέρας του Παπαδιαμάντη, ο
ιερέας Νικόλας Παπανικολάου, ο ιερέας Ανδρέας
Μπούρας και άλλοι που καθοδηγούνταν πάντοτε
από τον Γεώργιο Ρήγα, τον μεγάλο αυτό φιλόλογο
και συγγραφέα του νησιού. Η εκκλησία των
Τριών Ιεραρχών είναι βασιλική τρίκλιτη,
χτισμένη το 1846. Βρίσκεται στο κέντρο του
χωριού κοντά στην θάλασσα. Μέσα στην εκκλησία
υπάρχει η εικόνα της Παναγιάς της Κουνίστρας
που βρέθηκε το 1650. Είναι η προστάτιδα
του νησιού και αποτελεί ιερό προσκύνημα
τόσο για τους ντόπιους όσο και τους επισκέπτες
του νησιού. Πολλά από τα ιερά κειμήλια όλης
της χώρας, καθώς και πολλές εικόνες μεγάλης
αρχαιολογικής αξίας έχουν μεταφερθεί σε
αυτή την εκκλησία. Όλα αυτά τα κειμήλια
φυλάσσονται και διατηρούνται σε άριστη κατάσταση.
Γίνονται συντηρήσεις σύμφωνα με το παλιό
τελετουργικό και η την παράδοση των Κολλυβάδων
που παραμένει ζωντανή.
Το σπίτι του Παπαδιαμάντη
Ο Παπαδιαμάντης γεννήθηκε στη Σκιάθο στις
4 Μαίου του 1851. Το νησί έπαιξε καθοριστικό
ρόλο στα έργα του και γενικά επηρέασε τη
ζωή του. Ο πατέρας του ήταν κληρικός. Κατά
την εφηβική του ηλικία, μετακόμισε στην
Αθήνα για να ολοκληρώσει τις σπουδές του
στο λύκειο. Αργότερα γράφτηκε στην Φιλοσοφική
σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όμως ποτέ
δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του. Επέστρεψε
στην γενέτειρά του σε μεγαλύτερη ηλικία,
όπου και πέθανε. Έβγαζε τα προς το ζην γράφοντας
κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, άρθρα,
μικρές ιστορίες, αλλά και μυθιστορήματα.
Το σπίτι που γεννήθηκε ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
δεν υπάρχει πια σήμερα. Πουλήθηκε και οι
μετέπειτα ιδιοκτήτες του το κατεδάφισαν.
Ο Παπαδιαμάντης μεγάλωσε και πέθανε στο
νέο σπίτι που έχτισε ο πατέρας του το 1860,
όπως αναφέρεται σε μια αφιέρωση που βρίσκεται
σε έναν από τους τοίχους του. Αυτό το σπίτι
βρίσκεται περίπου 100 μ από την ανατολικότερη
παραλία της πόλης, σε ένα στενό αδιέξοδο
δρομάκι. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι
ο παράδρομος της τωρινής οδού Παπαδιαμάντη.
Το μικρότερο δωμάτιο στα δεξιά ήταν αρχικά
εκεί όπου ο Αδαμάντιος, ο πατέρας του Αλέξανδρου
κρατούσε τα βιβλία του και τα ιερά άμφιά
του. Αργότερα, το δωμάτιο πέρασε στην κατοχή
του Αλέξανδρου, ο οποίος το χρησιμοποίησε
ως κρεβατοκάμαρα και γραφείο. Έμοιαζε με
κελί μοναστηριού με παράθυρο, ντουλάπα και
ένα μικρό στενό κρεβάτι. Ακριβώς απέναντι
από την είσοδο είναι το σαλόνι, το ταβάνι
πολύχρωμο και το σχήμα του οκτάγωνο. Το
σπίτι είναι γενικά πολύ απλό, και λιτό.
Σήμερα η παλιά είσοδος του σπιτιού στην
δυτική πλευρά παραμένει κλειστή. Η είσοδος
των επισκεπτών στο σπίτι - μουσείο γίνεται
από μια εξωτερική ξύλινη σκάλα.
Κάστρο
Γύρω στον 14ο αιώνα, λόγω επανειλημμένων
πειρατικών επιδρομών, οι κάτοικοι της Σκιάθου
αναγκάστηκαν να μεταφέρουν την πόλη στο
Κάστρο, μια χερσόνησο στο βόρειο άκρο του
νησιού το οποίο διαθέτει ένα φυσικό οχυρό.
Για να ενισχύσουν την οχύρωση, έχτισαν τοίχους
γεμάτο πολεμίστρες και κανόνια. Αυτά ήταν
πολύ ψηλά και δυνατά.
Η επικοινωνία μεταξύ των κάστρων και του
εδάφους γινόταν μέσω μιας ξύλινης κινητής
γέφυρας, που ένωνε την πύλη του κάστρου
με τον λόφο μπροστά της. Σε περίπτωση έκτακτης
ανάγκης την τοποθετούσαν προς την μέσα πλευρά
του κάστρου και έτσι εμπόδιζε τους εχθρούς
να εισέλθουν. Πάνω από την εξωτερική πύλη
υπήρχε ένα πεζούλι με την απαραίτητη "ζεματίστρα",
(ένα καζάνι γεμάτο καυτό νερό έτοιμο να
κάψει τους εισβολείς).
Από την στιγμή που χτίστηκε ως το 1453,
το Κάστρο ήταν κάτω από την κυριαρχία των
Βυζαντινών. Αργότερα, μέχρι το 1538 κάτω
από την Ενετική κυριαρχία και μέχρι το 1821
βρισκόταν υπό την επίβλεψη των Τούρκων.
Όλα αυτά τα χρόνια η ζωή των ανθρώπων ήταν
πολύ δύσκολη. Στην προσπάθειά τους για επιβίωση
από τις συνεχόμενες πειρατικές εισβολές
και τους κατακτητές, οι άνθρωποι αντιμετώπισαν
πρόβλημα δόμησης λόγω του περιορισμένου
χώρου μέσα στο κάστρο. Αυτό είχε ως συνέπεια
τα σπίτια να είναι μικρά και πολύ κοντά
το ένα στο άλλο. Παρά την έλλειψη χώρου,
μέσα στο Κάστρο υπήρχαν περισσότερες από
είκοσι εκκλησίες, ένα τέμενος χωρίς μιναρέ
από την εποχή της Τουρκοκρατίας, καθώς και
οι απαραίτητες δεξαμενές νερού. Το Νεκροταφείο
σαφώς βρισκόταν έξω από το Κάστρο.
Μετά την παλιγγενεσία του ανεξάρτητου Ελληνικού
Κράτους 1830, το Κάστρο εγκαταλείφθηκε,
στην τύχη του. Αποτέλεσμα, σήμερα σώζονται
μόνο δυο εκκλησίες (Η Γέννηση του Χριστού
και ο Άγιος Νικόλαος). Ακόμη υπάρχει η εκκλησία
της Παναγιάς της Πρέκλας που είναι μισογκρεμισμένη.
Σήμερα σώζεται μόνο ένα μέρος του τοίχου
πάνω από την εξωτερική πύλη με την εκπληκτική
πεζούλα τη "ζεματίστρα" , το μισογκρεμισμένο
τέμενος και κάποια ερείπια Τούρκικων αρχηγείων.
Σώζονται ακόμη δυο δεξαμενές και το κανόνι
του Ανάγια.
Χωρίς αμφιβολία το Κάστρο είναι το πιο σημαντικό
αξιοθέατο της Σκιάθου, αφού συνδυάζει την
άγρια και επιβλητική φυσική ομορφιά με την
ιστορία.
|
